Bwererani ku Malo a Maphunziro
Kubzala Chimanga ku Malawi: Madeti ndi Mipata ya 2026 ndi 2027

Thumba la mbewu yabwino ya chimanga lingaperekebe mbewu zochepa ngati yabzalidwa m’nthaka youma, yakokoloka ndi mvula yamphamvu, kapena yadzalidwa mothinana pa malo osafanana. Vuto lake ndi lakuti palibe tsiku limodzi pa kalendala limene lingatsimikizire kupambana m’dziko lonse la Malawi. Njira yabwino ndi kukonzekera msanga, kuyang’anira nyengo ya m’dera lanu, ndi kubzala chinyezi chokwanira chikalowa m’nthaka, osangobzala chifukwa chakuti mitambo yoyamba yaoneka.
Njira yobzala yoti mugwiritse ntchito m’munda
1. Malizitsani kukonza munda mvula yodalirika isanayambe. Konzani makhwawa kumene amagwiritsidwa ntchito ndipo chotsani namsongole amene wakula. 2. Yezani mizere. Dulani chingwe kapena ndodo kutalika kofanana ndi mpata wovomerezeka pakati pa mizere. Mizere ikhale yowongoka komanso yofanana momwe munda ulili. 3. Ikani zizindikiro za malo obzala. Ikani zizindikiro pa chingwe pa mipata yofanana kuti ogwira ntchito asamangoyerekezera dzenje lililonse ndi maso. 4. Onani chinyezi. Kumbani dzenje loyesera ndipo tsimikizirani kuti nthaka ndi yonyowa pakuya kofesera. 5. Bzalani mofanana. Tsatirani chizindikiro cha mbewu ndi malangizo a mlangizi wa m’dera lanu pa kuya ndi kuchuluka kwa mbewu pa malo amodzi. Phimbani mbewu ndi nthaka osaisiya poyera. 6. Yang’anani kumera. Yendani m’munda mbewu zikamera, ndipo lembani malo amene sanamere, othinana kapena amene anakokoloka. Funsani mlangizi wa ulimi ngati kudzazanso malo opanda mbewu kuli kothandiza; mbewu zobzalidwa mochedwa zingakhwime mosiyana.
Zolakwa zofunika kupewa
- Kubzala mvula imodzi yochepa ikagwa osayang’ana chinyezi cha pansi.
- Kudikira tsiku lokhazikika pamene mvula yodalirika ya m’dera lanu yayamba kale.
- Kuyeza mipata ndi mapazi, zomwe nthawi zambiri zimapangitsa mizere yosafanana.
- Kuika mbewu zambiri pa malo aliwonse “kuti zitetezeke” popanda dongosolo lozichepetsera.
- Kusakaniza mitundu ya chimanga m’mizere imodzimodzi osadziwa kuti imakhwimira pa nthawi zosiyana.
- Kugwiritsa ntchito lamulo la dziko lonse osaganizira dera la munda, nthaka ndi zoneneratu za nyengo.
Zosankha mutatha kuyeza mipata
Mipata imakhazikitsa kuchuluka kwa mbewu, koma munda umafunikabe dongosolo la zakudya. Dziwani zigawo zofooka ndi dongosolo la chonde cha nthaka, kenako gwiritsani ntchito malangizo a feteleza wa chimanga.
Mafunso amene amafunsidwa kawirikawiri
Kodi tsiku labwino kwambiri lobzala chimanga ku Malawi ndi liti?
Palibe tsiku limodzi lotsimikizika pa boma lililonse. Pa chimanga chodalira mvula, konzekerani msanga ndipo bzalani mvula ya nyengo ikapereka chinyezi chokwanira pakuya pobzala, motsatira zoneneratu za m’dera lanu ndi malangizo a alangizi a ulimi.
Kodi mpata wa masentimita 75 ndi 25 ndi woyenera pa chimanga?
Ndi dongosolo lofala la chomera chimodzi pa malo ndipo limapereka pafupifupi zomera 53,000 pa hekitala. Tsimikizirani ndi chizindikiro cha mtundu wa mbewu ndi malangizo atsopano a m’dera lanu.
Kodi ndingabzale chimanga m’nthaka youma mvula isanagwe?
Kubzala m’nthaka youma kuli ndi chiopsezo ngati mvula ichedwa kapena ingonyowetsa pamwamba. Pezani malangizo a boma lanu ndipo gwiritsani ntchito zoneneratu zaposachedwa za nyengo musanasankhe zimenezi.
Kodi ndingaike mbewu ziwiri pa malo otalikirana ndi masentimita 25?
Osangochita zimenezi nthawi zonse. Zomera ziwiri zikakhazikika pa mpata umenewo zimasintha kwambiri kuchuluka kwa zomera ndi mpikisano wake. Gwiritsani ntchito mpata ndi kuchuluka kwa mbewu zolimbikitsidwa pa mtundu wanu ndi mmene zinthu zilili.
Ndichite chiyani ngati mbewu zina sizinamera?
Yambani ndi kufufuza chifukwa chake. Kubzalanso mochedwa kungapangitse mbewu zosafanana, choncho funsani mlangizi wa ulimi ngati kudzaza malo opanda mbewu kuli kothandiza pa nthawi imeneyo.
Chenjezo: Nkhaniyi ndi yophunzitsira kokha. Zotsatira za ulimi zimasiyana malinga ndi nthaka, nyengo, dera ndi kasamalidwe. Funsani katswiri wa zaulimi kapena mlangizi wa ulimi musanapange zisankho zikuluzikulu za pa famu.
Zina zofanana
Feteleza wa Chimanga ku Malawi: Basal ndi Top Dressing
Ikani feteleza mosamala, sankhani nthawi potengera msinkhu wa chimanga ndi chinyezi, ndipo pewani kutaya zakudya.