pH ya Nthaka ku Malawi: Mmene Mungayezere ndi Kuikonza

N’chifukwa chiyani mbewu ingakhalebe yofooka mutathira feteleza? Chifukwa chimodzi chingakhale pH ya nthaka, yomwe imakhudza zakudya za m’nthaka ndi tizilombo tothandiza. Zotsatira za pH zokha si malangizo athunthu a kuchuluka kwa laimu. Tolerani chitsanzo choimira munda wonse ndipo mvetsetsani zotsatira zake mothandizidwa ndi malangizo a m’dera lanu.

Chifukwa chake pH ya nthaka ndi yofunika

FAO imafotokoza kuti mmene nthaka ilili pa asidi kapena alkali zimakhudza kupezeka kwa zakudya ndi ntchito ya tizilombo ta m’nthaka. Zakudya zambiri zimapezeka bwino m’nthaka ya asidi pang’ono, koma pH yoyenera imadalira mbewu ndi dera. Asidi wambiri angachepetse kugwiritsidwa ntchito kwa zakudya ndi kuwonjezera chiopsezo cha aluminium kapena manganese. Nthaka ya alkali imabweretsa mavuto ena ndipo siyenera kuthiridwa laimu.

Asidi wa nthaka ndi wofunika m’madera ena a Malawi, makamaka kumene kumagwa mvula yambiri ndi m’malo okwera. CIMMYT ndi CGIAR zimanena kuti phindu la laimu limasiyanasiyana malinga ndi kuchuluka kwa asidi, kuthekera kwa zokolola, mtengo wa laimu ndi ndalama zoyendera.

Mmene mungatolere chitsanzo choimira munda

Zotsatira zimakhala zothandiza pokhapokha ngati chitsanzo chatengedwa bwino. Funsani labotale kapena ofesi ya alangizi a ulimi za kuya, kuchuluka ndi chotengera chimene akufuna, kenako gwiritsani ntchito njira yofanana.

1. Gawani malo osiyana. Patulani malo amene nthaka, kutsetsereka, mbiri ya mbewu kapena kasamalidwe zimasiyana. 2. Pewani malo osayenera. Musatole pa chulu cha chiswe, mulu wa manyowa, m’mphepete mwa munda, malo achinyontho otsika, njira kapena pamene mankhwala anatayikira. 3. Tolani malo angapo. Pogwiritsa ntchito choboolera nthaka, khasu kapena fosholo yoyera, tengani zitsanzo pa malo angapo motsatira njira yokhotakhota pa kuya komwe mwauzidwa. 4. Sakanizani. Sakanizani zitsanzo za malo amodzi ofanana mu ndowa yoyera. 5. Konzani chitsanzo. Chotsani miyala ndi zotsalira zazikulu za zomera, kenako sungani kuchuluka komwe kukufunika. 6. Lembani. Lembani dzina la munda, kuya, tsiku, mbewu yomwe inalipo ndi yomwe mukufuna kudzala.

Njira zoyezera

Njira yabwino kwambiri ndi kugwiritsa ntchito malo ovomerezeka oyezera nthaka omwe amafotokoza njira yawo komanso amapereka tanthauzo la zotsatira kapena kuchuluka kwa laimu kofunika. Chipangizo cha pH chokonzedwa molondola chingapereke chidziwitso choyambirira ngati woyezayo agwiritsa ntchito muyezo wofanana wa nthaka ndi madzi komanso mankhwala odziwika okonzera chipangizocho.

Lembani njira yoyezera ndi madzi kapena mankhwala omwe agwiritsidwa ntchito; zotsatira za njira zosiyanasiyana sizingayerekezedwe mwachindunji.

Mmene mungawerengere zotsatira

Yambani ndi tanthauzo limene laperekedwa ndi labotale. Magulu otsatirawa ndi malangizo aakulu okha otengera magulu a FAO a mmene nthaka ilili.

Zotsatira za pH	Tanthauzo lalikulu	Chochita chotsatira
Pansi pa 4.6	Asidi wochuluka kwambiri	Pemphani labotale kuti ipereke kuchuluka kwa laimu kofunika ndi kufunsa mlangizi wa ulimi musanakonze nthaka.
4.6 to 5.5	Asidi wochuluka	Onani zosowa za mbewu ndipo pemphani malangizo a laimu otengera nthakayo.
5.6 to 6.5	Asidi wapakati	Nthawi zambiri ndi yabwino kwa mbewu zambiri, koma tsimikizirani pH yoyenera ya mbewu yomwe mukufuna kudzala.
6.6 to 6.9	Asidi wochepa	Nthawi zambiri palibe chifukwa chothirira laimu mwachizolowezi; gwiritsani ntchito lipoti lonse la nthaka.
7.0 kapena kupitirira	Yapakati mpaka ya alkali	Musathire laimu pongofuna kukweza pH; funsani za vuto lililonse limene lapezeka.

pH yokha singasonyeze kuchuluka kwa laimu kofunika. Asidi wosungidwa m’nthaka, kapangidwe ka nthaka, pH yomwe mukufuna ndi mtundu wa laimu zimakhudza kuchuluka kwake; nthaka yadongo yomwe imakana kusintha ingafune laimu wambiri kuposa nthaka yamchenga kuti pH isinthe mofanana.

Kukonza nthaka ya asidi mosamala

Thirani laimu waulimi pokhapokha mutayezetsa nthaka ndi kulandira malangizo a labotale kapena mlangizi wa ulimi. Onani mphamvu yake yochepetsa asidi ndi kusalala kwake chifukwa kulemera kofanana kwa zinthu zosiyanasiyana sikugwira ntchito mofanana. Gwiritsani ntchito laimu wa dolomite pokhapokha ngati zotsatira zikusonyezanso kufunika kwa magnesium.

Yezani kukula kwa munda ndi kuchuluka kwa laimu mosamala. Wazani kuchuluka komwe kwawerengedwa mofanana ndipo, ngati kuli koyenera, sakanizani ndi nthaka ya pamwamba musanadzale. Laimu amagwira ntchito pang’onopang’ono ndipo salowa m’malo mwa feteleza, manyowa, kupewa kukokoloka kapena kasamalidwe kabwino. Yezetsaninso nthaka mukauzidwa m’malo mothira laimu nyengo iliyonse mwa chizolowezi.

Zotsalira za mbewu, kompositi ndi manyowa zimathandiza nthaka, koma sizilowa m’malo mwa kuchuluka kwa laimu kotsimikizidwa. Pewani phulusa pa kuchuluka kosadziwika; mphamvu yake imasiyanasiyana ndipo kuchuluka kwake kungasokoneze kugwirizana kwa zakudya.

Zolakwa zofunika kupewa

• Kutenga chitsanzo pakona yokhayo yosavuta kufikapo.
• Kugwiritsa ntchito zipangizo zauve kapena matumba a feteleza amene angaipitse chitsanzo.
• Kuona zotsatira za chipangizo chotsika mtengo ngati malangizo enieni a laimu.
• Kuthira laimu osayeza munda kapena kuona ubwino wake.
• Kuganiza kuti wambiri ndi wabwino; laimu wochuluka angachepetse kupezeka kwa zakudya zina.
• Kusakaniza laimu mwachindunji ndi feteleza pokhapokha malangizo atsopano a mankhwalawo ndi a mlangizi atalola.
• Kuyembekezera kuti laimu akonze ngalande zoipa, kukokoloka, kuchepa kwa zinthu zachilengedwe kapena kusowa kulikonse kwa zakudya.

Sinthani zotsatira kukhala chisankho cha munda

Lembani malo amene chitsanzo chinatengedwa ndi zotsatira zake pa mapu a munda. Gwiritsani ntchito ndi dongosolo la chonde cha nthaka; ngati mukufuna kusankha zakudya za chimanga, pitani ku malangizo a malo ndi nthawi yothira feteleza. Nambala ya pH yokha si mlingo wa feteleza kapena laimu.

Mafunso amene amafunsidwa kawirikawiri

Kodi pH ya nthaka yabwino pa chimanga ndi iti?

Chimanga nthawi zambiri chimakula bwino m’nthaka ya asidi wapakati, koma pH yoyenera imadalira mtundu wa chimanga, nthaka ndi njira yoyezera. Tsatirani malangizo a labotale ndi alangizi a ulimi.

Kodi ndingayezere pH ya nthaka kunyumba?

Chipangizo cha pH chokonzedwa molondola kapena choyezera mtundu chingapereke chidziwitso choyambirira chikagwiritsidwa ntchito mosamala. Musanagule laimu, perekani chitsanzo choimira munda ndipo pemphani kuchuluka kwa laimu kofunika.

Kodi pH yotsika ikutanthauza kuti ndithire laimu nthawi yomweyo?

Ayi, osati nthawi zonse. Tsimikizirani zotsatira, dziwani mbewu yomwe mukufuna kudzala ndipo pezani kuchuluka komwe kuganizira kapangidwe ka nthaka, asidi wosungidwa m’nthaka ndi mtundu wa laimu.

Kodi laimu waulimi amagwira ntchito mofulumira bwanji?

Amagwira ntchito pang’onopang’ono. Liwiro lake limadalira kusalala kwake, chinyezi, kusakaniza, katundu wa nthaka ndi ubwino wa mankhwalawo. Tsatirani nthawi imene labotale kapena mlangizi wa ulimi walangiza.

Kodi munda uliwonse uyenera kuthiridwa laimu wofanana?

Ayi. Minda yokhala ndi nthaka, kutsetsereka kapena mbiri ya kasamalidwe yosiyana ingakhale ndi pH ndi zosowa za laimu zosiyana. Yezani ndi kusamalira payokha.

Chenjezo: Nkhaniyi ndi yophunzitsira kokha. Zosowa za nthaka ndi mbewu zimasiyanasiyana. Funsani katswiri wa zaulimi kapena mlangizi wa ulimi musanathire laimu kapena kupanga zisankho zikuluzikulu za kasamalidwe ka nthaka.